Volg ons op
Facebook
Twitter

De Jonge Freek

DOOR ROGER ABRAHAMS

In onze onregelmatig verschijnende rubriek 'Gedane zaken' blikken we met een prominent terug op zijn of haar carrière. Cabaretier Freek de Jonge (1944) constateert dat zijn succes tanende is, maar ziet met genoegen om. 'De wereld lag aan mijn voeten'.

Studentenhaver (1968) ‘In Studentenhaver kwamen Bram Vermeulen en ik voor het eerst op televisie als het duo Neerlands Hoop. Het was een programma met groepen uit het studentencabaret: Ivo de Wijs zat erin, en Don Quishocking. Bram en ik brachten liedjes uit ons theaterprogrammaatje. Kort daarna deden we mee aan cabaretfestival Cameretten, waarna onze carrière een vlucht nam. Een tv-optreden was ingewikkeld, omdat wij op het podium iets deden wat in vijf minuten televisie niet te vangen was. En omdat we een duo waren, moesten we altijd iets gezamenlijks brengen, dus vaak kwam het neer op een liedje.’ ‘Een ander belangrijk optreden was bij Mies Bouwman in Mies-en-scène, maar als onze tv-doorbraak zie ik Een groot uur U van Koos Postema, in 1972. Die uitzending ging over humor. Professor Anton Zijderveld was aanwezig omdat hij een boek over dat thema had geschreven, en daar zat ik Paul de Leeuw-achtig flauw doorheen te kwekken. Dat vond het publiek leuk. Nadien werden we vaak herkend op straat. Dat was nooit ons doel. Bram was een bekende volleyballer geweest, ik het zoontje van de dominee, dus we liepen ons halve leven al met een bepaalde bekendheid door de straten.’

Mira (1971) ‘Opwindend aan Mira, de film van Fons Rademakers, was de aanwezigheid van hoofdrolspeelster Willeke van Ammelrooy. Met haar ben ik van Brussel naar Amsterdam teruggereden in de trein, na een dag van opnames in Vlaanderen. Ik kan me weinig van die rit herinneren, maar als ik dat wel kon, dan zou ik het voor mezelf houden. Op zeker moment zaten Fons Rademakers, Hugo Claus, Cees Nooteboom en Liesbeth List bij een optreden van Neerlands Hoop in het Shaffy Theater in Amsterdam. Rademakers en Claus vroegen mij die avond om mee te spelen in hun nieuwe film. Ik was vereerd. Het ging om een verfilming van Stijn Streuvels’ De teleurgang van den Waterhoek, over het oprukken van de moderne tijd, waar mensen tegen te hoop lopen. In Mira speel ik Treute, de dorpsgek. Mijn stem is nagesynchroniseerd door een Belg. Heel pijnlijk.'

Zo zou ik nog uren kunnen doorgaan e.a. (1974–1975) ‘Van de eerste drie voorstellingen van Neerlands Hoop zijn geen video-opnames gemaakt. Speciaal voor de VARA werkten wij ons oudere materiaal dusdanig om dat we er zeven thematische shows uitpeurden, die we in de studio opnieuw opnamen: één speciaal voor soldaten, een verstilde rond Kerstmis, enzovoorts. De meeste afleveringen werden geregisseerd door Jop Pannekoek, de vader van cabaretier Peter. Jop zat bij de studentenvereniging van Bram. Hij is er verantwoordelijk voor dat Bram en ik in 1967 bij elkaar kwamen. Toen hij een regiecursus ging doen, hebben wij hem gevraagd voor deze programma’s. Daarna heeft hij onze theaterregistraties gedaan, en nog later die van mijn solovoorstellingen.'

Gaan of niet gaan (1978) ‘Vanuit theater Bellevue in Amsterdam maakten Bram en ik een speciaal televisieprogramma naar onze theatervoorstelling Bloed aan de paal. Daarin betoogden we dat het Nederlands elftal niet naar het WK voetbal moest gaan, dat georganiseerd werd in het Argentinië van dictator Jorge Videla. Met de maakster, Netty Rosenfeld van de VPRO, zijn we naar een wedstrijd van Borussia Mönchengladbach gereden. Na de wedstrijd wachtte ik bij de kleedkamers Berti Vogts op. Toen hij naar buiten kwam, vroeg ik aan hem of hij ervan op de hoogte was dat in Argentinië concentratiekampen bestonden. Hij schrok enorm: die vraag had hij totaal niet verwacht. Ondertussen was ik, ondanks alle branie, doodzenuwachtig.’ ‘Het engagement van Neerlands Hoop was veeleer sociaal dan politiek: opkomen voor de zwakkeren in de samenleving. Bloed aan de paal vormde in wezen een uitzondering, die draaide om een typische gewetensvraag. Het is dezelfde die nu speelt rond het WK voetbal van 2022 in Qatar, waarvoor gastarbeiders worden volledig afgeknepen. Misschien heb ik de leeftijd bereikt waarop je concluderen moet dat het altijd wel zo zal blijven, in de wereld. Tegelijkertijd blijft het noodzakelijk om erop te wijzen. Als je jong bent, is gelijk krijgen nog belangrijk, maar word je ouder, dan is gelijk hebben voldoende.’

Lees verder in de VARAgids op pagina 24.